Tren salım ve yakıt tüketimi açısından daha ekolojiktir. Örneğin Paris-Berlin arası tren 2,4 kilogram. Karbondioksit salımı yaparken bu uçak için 178 kg karbondioksittir. Kilometre ve kişi başına tren uçağa göre yüzde 96,5 daha az karbondioksit salımı yapar. Uçak şirketleri genelde az vergi öder ve yakıt (kerozen) için mutlaka ek vergi alınmalıdır
İstanbul'dan Ankara'ya ya da Ankara'dan Diyarbakır, Van'a gideceksiniz? Ulaşım tercihiniz ne olmalı ya da hangi ulaşım aracını seçmelisiniz? Basit bir soru gibi gelebilir ve param hangisine yetiyorsa onu alır giderim diyebilirsiniz. Sadece alım gücü mü dikkate alınmalı?
Uçakla gidip trenle dönmek mi? Otobüsle gidip dönüşte treni denesem mi?
İş için mi yoksa tatile ya da dost görmeye mi gidiyorsunuz?
Şöyle deniz kenarında kumsala uzanmak mı yoksa ülkenin tarihi ve kültürel yerlerini arabanızla seyahat ederek ve mola vererek mi görmek istiyorsunuz?
Kuşkusuz gemi ve gerekirse bisikleti de ekleyebiliriz ulaşım araçlarına. Eskiden İstanbul-Trabzon arası gemiler vardı ve acelesi olmayan biner ve güzel bir yolculuktan sonra İstanbul'un merkezine ulaşırdı. Dört tarafı denizle çevrili ülkemizde ne yazık ki kentler arası deniz ulaşımı yok. Neden İstanbul'dan İzmir'e, Antalya'ya ya da Rize, Trabzon'a gemiyle gitme olanağımız yok? Bir de kesemize uygun olursa harika bir yolculuk olabilir.
Gelin birlikte birçok ölçütü dikkate alarak düşünelim.
Her şeyden önce ülkenin ulaşım altyapısına bağlı. Karayolu, tren ya da deniz yolunda hangisi öncelikli ya da devlet hangisine öncelik veriyor? Ülkeden ülkeye değişen bir altyapı söz konusu. Ülkemizde otobüs önemli araç iken Avrupa'nın çoğu kentlerinde tren öncelikli. ABD ise arabaya ve uçağa ağırlık vermiş. Hızlı trenle uçaktan kimi zaman daha hızlı ve ayrıca kentin merkezine gidebilirsiniz. Tren uçakla yarışıyor. Fransa'da kimi kentlere uçakla gitme olanağınız yok.
Yolculuk maliyeti de çok önemli. Kısa ve orta mesafede tren ya da otobüs ucuz iken uzun mesafelerde uçak uygun. Araba ile ailece yolculuk yaparsanız trene göre yüzde 35, uçağa göre yüzde 45 az ödersiniz. Kuşkusuz bu fiyatlar ülkeden ülkeye de değişir.
Ulaşım aracını seçmede yolculuk düşüncesi önemli. İş, turizm, eğlence, eş-dost görmeye göre seçim yapabilirsiniz.
Toplu ya da kişisel yolculuğa göre seçim değişebilir. Kişiselde genelde araba tercih edilirken toplu ulaşımda otobüs, tren uygun olabilir. Toplu ulaşımda yapılacak indirim de önemli olabilir.
Ulaşımın etkililiği de önemli. Bilet alabilme, yer ayırma, sefer sayısı, gar ya da havalimanına erişim gibi ölçütleri dikkate alabiliriz. Tren ile kent merkezine ulaşırken uçak ile havalimanına ve yeniden kent merkezine ulaşım için araç olanağına bağlı. Metronun olması yolculuğu kısaltabilir.
Bir başka ölçüt ise yolculuk süresi. Uzun ya da kısa yolculuğa göre seçim yapma olanağınız var. Havalimanına en az iki saat önceden giderken tren için kent merkezine ulaşmanız daha kolay. Ayrıca bekleme süresi de var. Bagaj teslimi ve yolculuk sonrası alımı uçak için uzun, tren için kolay. Denetimler (güvenlik için) uçak ve tren için farklıdır ve zaman alabilir. Yolculuk ta olabilecek aktarmalarda dikkate alınmalıdır.
Rahatlık ve mekân da önemli olduğu kadar ulaşımda verilen hizmet de önemli. Tren de koridora çıkar, dolaşırsınız. Gerekirse vagon restorana gider bir çay içersniz. Çocuklarınız var ise kolaylıkla dolaşabilir trende. Trende bisikletinizi, çocuk arabasını da kolaylıkla yanınıza alırsınız.
Bagajınız fazla olabilir, aileler için ayrı vagon olabilir. Kedi, köpeğiniz ise yanınızda seyahat edebilir. Ayrıca gece trenleri var ise kuşetli ya da yataklı vagonda seyahat ile rahat edersiniz. Çevreyi izleme olanağı bulursunuz. Koltuklarınız daha rahattır, sıkışık değildir.
Şimdi otobüslerde artık 2+1 ile daha rahat yolculuğa olanak sağlar. Uçakta ise bu gibi hizmetler yoktur. Mekan dardır, dolaşma olanağınız yoktur. Kimi uçak şirketlerinde bilet ucuz olsa da bagaj ve yiyecek için ayrı ücret ödemek zorunda kalabilirsiniz.
Uçak, tren ya da otobüs için gecikmeler de başka bir ölçüttür. Ne zaman uçakla gitsek mutlaka bir gecikme ile karşılaşıyoruz diyenler çoktur. Trende gecikme olsa da uçağa göre daha azdır. Ülkedeki siyasi olayların akışına bağlı olarak gecikmeler önemli olabilir. Örneğin İsviçre, Holanda ve Danimarka'da trenlerde pek gecikme yoktur ve en fazla beş dakikadır.
Farklı biçimlerde seyahat etmenin kimi ölçütlerini ele aldık. Bu ölçütlere göre karar verebilirsiniz. Ancak her bir yolculuğun çevreye, doğaya verdiği eksi maliyetleri unutmamak gerekir.
Eğer çevre konusunda duyarlı iseniz yolculuğunuzun yaratacağı sera gazı salımlarını dikkate alabilirsiniz. Tren salım ve yakıt tüketimi açısından daha ekolojiktir. Örneğin Paris-Berlin arası tren 2,4 kilogram. Karbondioksit salımı yaparken bu uçak için 178 kg karbondioksittir. Kilometre ve kişi başına tren uçağa göre yüzde 96,5 daha az karbondioksit salımı yapar. Uçak şirketleri genelde az vergi öder ve yakıt (kerozen) için mutlaka ek vergi alınmalıdır.
Paris-Viyana tren ile 14 saat sürerken uçak ile iki saattir. Ama gece treni ile giderseniz uyur ve otel parası ödemezsiniz. Paris-Londra 2 saat 17 dakika, Paris-Amsterdam 3,5 saat olup uçağa gerek yoktur.
Hala mazotla çalışan trenler vardır. Tren elektrikli ise elektriğin nasıl üretildiğine bakmak gerekir. Kömür ile üretiliyorsa tren yolculuğunuıda kömürün yarattığı karbondioksit salımlarını ve kirliliği dikkate almalıyız. Tren toplu taşım için uygun olduğundan hatlar geliştirilmeli ve tren otoyolları yapılmalıdır.
Araba ise en kirletici araç. Bireysel kullanımlı. Karbondioksit salımı yüksek. Yerli malı ya da ithal malı olması da dikkate alınabilir. Her keseye uygun değildir. Son zamanlarda kentlerde özellikle işyerine gitme ya da tatile gitme konularında ortak araba kullanımı yaygınlaşmıştır ve bunun için internete girip nereye, hangi gün ve saatte ortak araba olup olmadığını görür ve yerinizi ayırabilirsiniz. Böylece birkaç araba trafiğe çıkmadığından salımlar biraz azalır.
Araba yerine kentler arası ulaşımı sağlayan otobüsleri kullanabilirsiniz ki bu ulaşım atacı çoğu ülkelerde en önemli araçtır.
Uçak uzun yolculukların aracı olup kerozenle salımı artırır. Ucuz bilet satan firmalar olsa da her keseye uygun değildir. Ayrıca kerozenden alınan vergiler diğer yakıtlara göre çok azdır.
Kent içi ulaşımın bir diğer aracı toplu taşım olup metro-otobüs işbirliği büyük ölçüde ulaşımınızı sağlar ve kolaylaştırır. Özellikle büyük kentlerde metro ağı genişletilmeli ve gerekirse -belirli saatler ve hatlarda- ücretsiz yapılmalıdır.
Kent içi ulaşımda ise en uygun araç bisiklettir. Sağlık açısından da çok elverişlidir. Son zamanlarda giderek sayısı artan elektrikli bisiklet yolculuğunuza yardımcı olur. Ancak kentlerde bisiklet için özel yollar yapılmalıdır. Danimarka'da kentler arasında bisiklet otoyolları vardır. Ülke içinde üretilebilir ve ithaline göre daha ucuza satılabilir. Elektrikli arabalarda olduğu gbi tek sorun bisiklet akü ya da bataryasının üretimindeki çevresel sorunlar ve kullanımı sona erenlerin geri dönüşümüdür.
Yolculuk (kişisel ya da ailece) için önceden hazırlanmak, öngörüde bulunmak, değişik ulaşım almaşıklarını gözden geçirmek, doğrudan ya da aktarmalı gitmeye ve fiyata bakmak, yolculuk koşullarını öğrenmek, gecikme ya da iptal durumunda ne yapılması gereğini düşünmek önemlidir.
Belki uçakla gidip trenle, otobüsle dönebilirsiniz. Ancak çevreye ya da doğaya verilen zararlar nedeniyle tercihiniz farklı olabilir. İyi yolculuklar.
Sendika.Org, yayın hayatına başladığından bu yana işçi sınıfı hareketinin, solun ve genel olarak toplumsal muhalefetin gündemine ilişkin, farklı politik perspektiflerden düşünsel katkılara açık bir tartışma platformu olagelmiştir. Sitemizde yayımlanan yazılar yayın kurulunun politik perspektifiyle uyumluluk göstermeyebilir. Amacımız, mücadelenin gereksinim duyduğu bilimsel ve politik bilginin üretimini zenginleştirecek tüm katkılara, yayın ilkelerimiz çerçevesinde, olabildiğince yer verebilmektir.
