Heyecanlanmamak, umutlanmamak elde değil. Bursa'da üretim yapan Renault fabrikasında başlayan işçi direnişi, Tofaş, Coşkunöz, Mako ve ardından Türk Metal Sendikasının örgütlü olduğu Kocaeli'ndeki fabrikalara yayılarak devam ediyor. Bu kalkışmanın etkisi Türk Metal'de deprem etkisi yapıyor. Sendikanın örgütlü olduğu diğer işyerlerinde de kıpırdanmalar başlamış durumda.
Reno işçileri, Bosch adına imzalan toplu sözleşmenin ardından, Türk Metal-İş Sendikası ve MESS arasında imzalanmış sözleşmenin revize edilerek haklarının iyileştirilmesi talebinde bulundular. Ancak işçileri dinleyen olmadığı gibi, tepki gösteren işçilerin işten atılması, ardından sendikadan istifa etmek isteyen işçilerin dövülmesi, metal işçilerinin direnişinin fitilini ateşledi. Sendika yöneticilerinden Bakanlık Müfettişlerine kadar herkes işveren tarafında saf tutup işçileri eylemden vazgeçirmeye çalışsa da işçiler haklı, meşru ve yasal eylemlerine kararlılıkla devam ediyor.
İşçilerin talepleri çok net; MESS ile sendika arasında imzalan toplu iş sözleşmesinde iyileştirilme yapılmasını, baskı ve tehditle işçileri sindirmeye çalışan Türk Metal Sendikasının işyerindeki varlığına son verilmesini ve işten atılmama garantisini istiyorlar. İşçiler ilk adımı atıp, Türk Metal Sendikası'ndan istifa bile ettiler. Tüm taleplerinin kabul edilmesi için her geçen gün sayıları artarak mücadele ediyorlar. Sadece sermayeye karşı değil mücadeleleri, bir zamanlar üyesi oldukları sendikanın kirli oyunlarına, grev kırıcı müdahalesine karşı da direniyorlar. İşçiler, eylemleriyle metal sektöründe, işveren sendika ittifakını sarsmış durumdalar.
Başka bir sendikal anlayış
Bu eylemler, yıllardır Türk Metal'in işverenlerini değil, işçilerin, taleplerini baskılayan, demokratik seçim mekanizmalarını işletmeyen, otoriter, gücünü işçiden almayan sendikal anlayışıyla hesaplaşmadır. Bu eylemler, başka bir sendikal arayışın isyanıdır sermaye-sendika kıskacında yoksullaşan işçilerin baş kaldırışıdır.
İşçiler, mevcut sendikalara mesafeliler, hani haksız da sayılmazlar. Geçmişten bugüne deneyimlerinden öğrendikleri var. Denenmişlikler, yenilgiler var. Eylemlerin başından sonuna bu denenmişliklerin, yenilgilerin öğrettiklerinden edinmiş oldukları dersleri gözlemek mümkün. Bu nedenle sadece kendi örgütlülüklerine güveniyorlar.
Sendikalar, özellikle AKP döneminde, tarihte olamadıkları kadar biatçı noktaya çekildiler. Sendikal demokrasiyi bir kenara iten, işçilerin yoksullaşması, ezilmesi karşısında sessiz kalan, bırakın hak almayı kazanılmış haklarını bile koruyamaya bir durumdalar. İşçiler, bir eksik bir fazla hüküm sürmekte olan sendikal pratiğin çok ötesinde bir direnç sergiliyorlar, yasal grevlerini bile uygulayamaz noktaya gelen sendikal harekete “barışçıl” eylem yapma haklarını, direnme hakları olduğunu da hatırlattılar.
İşçiler direniyorlar, ne istediklerini, nasıl alacaklarını da biliyorlar. Uygulanan baskılar, yoksulluk ve işçilik halleri hepsini kesen birleştiren ve harekete geçiren bir neden olmuş durumda. Örgütlüler, karşılarındaki cephenin gücünün de farkındalar ve cephelerini genişletmek derdindeler. Bunun için Türk Metal'de örgütlü diğer işçilere çağrı yapıyorlar. Kendi seçtikleri temsilcilerin etrafından toplanıp, kendi direnme biçimlerini yaratmış durumdalar. Hangi düşüncenin etkisi altında olurlarsa olsunlar, sermayenin her saldırısı değiştiriyor, dönüştürüyor onları. Bu eylemlerin sonunda, ne metal işçileri eski işçiler ne de sendika eski sendika olacak.
Metal işçilerinin eylemi, sırtını sermayeye ile işbirliğine dayayan, rotasını uzlaşmaya ve mevcut hükümetle işbirliğinden yana kırmış, bürokratik, sendikal demokrasiden uzak sendikalar için bir ders olmalı.
Eylemin yankısı
Otomobil işçilerin bu eylemi, ülke sınırlarını aşan bir eylem, Sermayenin küresel yapısı, eylemin küresel etkilerini gündeme getiriyor. Kapitalist üretim biçiminin gelmiş olduğu noktada, parçalanmış üretim yapısı zincirinin bir noktasındaki hareketliliğin zincirinin tamamına etkisi söz konusu. Daha şimdiden, Bursa bölgesinde yan sanayide üretim yapan işyerlerinde fazla mesailer kaldırıldı. Bağlantılı yurtdışı üretimi de etkilemesi söz konusu.
Bu dönemin en belirgin özelliği, üretim yapısındaki kırılganlığın yanında sermayenin hareketliliği, elbette, uluslararası otomotiv devlerinin şirketlerin üretimini başka bölgelere görece daha risksiz ve maliyetlerin düşük olduğu ülkeye kaydırabilirler. Şimdiden bunun tehdidini yapmaya başladılar. Bu eylem, işçi diye derdi olanları sınır aşan mücadele yöntemlerini, örgütlenme biçimleri üzerine düşünüp harekete geçirmeli. Bugün olmadı yarın, küresel sömürüye karşı küresel direnişin imkânları zorlanmalı.
Bu eylemlerden yeni bir örgütlülük çıkar mı bilmiyorum, ama bunun ihtimal dâhilinde olduğunu da söylemeden geçemeyeceğim.
Sonuçta bunun kararını işçilerin iradesi verecek. Ancak, bugünden yarına yaratılan bu deneyim işçilerin yeni bir sendikal arayışına ışık tutacak.
Selam olsun, eylemleri ile önümüze ışık tutan, metal işçilerine!
Sendika.Org, yayın hayatına başladığından bu yana işçi sınıfı hareketinin, solun ve genel olarak toplumsal muhalefetin gündemine ilişkin, farklı politik perspektiflerden düşünsel katkılara açık bir tartışma platformu olagelmiştir. Sitemizde yayımlanan yazılar yayın kurulunun politik perspektifiyle uyumluluk göstermeyebilir. Amacımız, mücadelenin gereksinim duyduğu bilimsel ve politik bilginin üretimini zenginleştirecek tüm katkılara, yayın ilkelerimiz çerçevesinde, olabildiğince yer verebilmektir.
