Irak’ın ardından Suriye’de de toprak hakimiyetini neredeyse bütünüyle kaybetmesi üzerine “IŞİD bitti mi, bitmedi mi?” sorusu gündemin üst sıralarına yerleşti
Irak’ın ardından Suriye’de de toprak hakimiyetini neredeyse bütünüyle kaybetmesi üzerine “IŞİD bitti mi, bitmedi mi?” sorusu gündemin üst sıralarına yerleşti. Ancak Suriye çölündeki militan varlığının, her iki ülkedeki hücrelerinin, eylem kapasitesinin ve “IŞİD’e karşı mücadele” ile gerekçelendirilen uluslararası güç mücadelesinin sonu henüz görünmüyor
Deyrizor’da YPG-QSD güçlerine teslim olan IŞİD militanları
Tarihler 29 Haziran 2014’ü gösterdiğinde hilafet ilan eden ve Suriye’de Rakka’yı, Irak’ta ise Musul’u merkez alarak iki ülkede geniş bir bölgeyi kontrol eden Irak Şam İslam Devleti (IŞİD), şimdilerde Suriye’de küçük bir köye sıkışmış durumda.
IŞİD en güçlü olduğu dönemde (Haziran 2014’ten 2015’in sonlarına kadar) Suriye ve Irak’ta 100 ila 110 bin kilometrekarelik bir bölgeyi işgal altında tuttu, kontrolü altındaki bölgelerde yaşayanların sayısı 10 milyonu buldu.
IŞİD’in Suriye ve Irak’ta en geniş sınırlara ulaştığı Ekim 2014’te ulaştı. 2015’in sonlarından itibaren işgal ettiği toprakların geri alınması için her iki ülkede operasyonlar başladı. [Harita: Wikipedia]
Irak’taki kontrol ettiği toprakları tamamen yitiren IŞİD’in Suriye’de de aynı sona yaklaşması üzerine “IŞİD bitti mi, bitmedi mi?” sorusu gündemin üst sıralarında yer alıyor.
Ancak Suriye çölündeki militan varlığının, her iki ülkedeki hücrelerinin, eylem kapasitesinin ve “IŞİD’e karşı mücadele” ile gerekçelendirilen uluslararası güç mücadelesinin sonu henüz görünmüyor.
YPG-QSD’nin Deyrizor’da IŞİD’e karşı sürdürdüğü “Cizre Fırtınası Hamlesi”nin son ayağı geçtiğimiz günlerde başladı.
IŞİD’in Suriye kontrol ettiği son yerleşim olan El-Bağuz’u büyük oranda kontrol altına alan YPG-QSD, 1 Mart’ta başlattığı operasyon ile kalan sınırlı alanı da temizlemek istiyor. El-Bağuz’da tahminlere göre, 5 bin sivil ile 400 militan kaldı.
Yoğun çatışmaların devam ettiği bölgede, ara ara sivillerin ve teslim olmak isteyen IŞİD militanlarının tahliyesi için koridor açılması amacıyla bazı noktalarda operasyon durduruluyor.
Öte yandan örgütün Suriye’deki varlığı El-Bağuz ile sınırlı değil. IŞİD, Suriye ordusunun kuşatmasındaki çöl bölgesinde bulunuyor.
IŞİD’in son cebi El-Bağuz ile Suriye çölünde kontrol ettiği bölgeler. [Kaynak: Liveuamap]
Bilinen varlığı dışında IŞİD’in hücreleri de aktif bir tehdit olarak varlığını sürdürüyor. Sadece Suriye ve Irak’ta değil, bir şekilde geldiği ülkelere ya da üçüncü ülkelere geçebilen yabancı militanlar da olası IŞİD saldırıları için potansiyel oluşturuyor.
Uluslararası Radikalleşme Araştırmaları Merkezi’nin (ICSR) 2018’de yayımladığı rapora göre, 80 ülkeden en az 41 bin 490 kişi IŞİD’e katılmak için Suriye ve Irak’a geldi. Aynı rapora göre, yabancı militan ve ailelerinden oluşan en az 7 bin 366 kişi ülkelerine geri döndü ve çoğu yargılanarak hapse girdi.
Diğer bir sorun başlığı ise Suriye ve Irak’ta tutuklu bulunan militanlar ve ailelerinin akıbeti.
ABD Başkanı Donald Trump, 17 Şubat’ta Twitter üzerinden yaptığı paylaşımda, ABD askerlerinin çekilmesinin ardından YPG-QSD’nin, IŞİD’li mahkûmları Suriye’deki hapishanelerde daha fazla tutamayabileceğini belirterek “Suriye’de yakaladığımız 800’den fazla IŞİD savaşçısını İngiltere, Fransa, Almanya ve diğer Avrupalı müttefiklerin geri almasını ve yargılamasını istiyoruz. Hilafet düşmek üzere. Alternatif ise bunları salıvermemiz ki bu hiç iyi bir çözüm değil” dedi.
ABD’li haber ajansı Associated Press’e göre, Irak’ta IŞİD veya diğer terör suçlarıyla bağlantılı en az 19 bin kişi tutuklu bulunuyor ve bunların 3 binden fazlası ölüme mahkum edildi.
Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi Dış İlişkiler Bürosu Eş Başkanı Abdülkerim Ömer, 50 farklı ülkeden yaklaşık 800 yabancı militanın YPG-QSD’nin elinde olduğu bilgisini 17 Kasım 2018’de kamuoyuyla paylaşmıştı.
2 Mart ise Kuzey ve Doğu Suriye Yürütme Meclisi Eş Başkanı Hamid Mihbaş, aşiret şeyhleri ve kanaat önderlerinin talebi üzerine, “IŞİD’e yardım ve yataklık eden, öldürme olaylarına karışmayan” 283 Suriyeli tutuklunun serbest bırakıldığını duyurdu.
Londra merkezli, muhalif Suriye İnsan Hakları Gözlemevi’ne (SOHR) göre, 1 Aralık 2018’den bu yana 5 bini militan olmak üzere yaklaşık 50 bin kişi son IŞİD cebi El-Bağuz’dan ayrıldı. Hâlihazırda IŞİD’li militanlar ve ailelerinden oluşan binlerce kişi YPG-QSD’nin kontrolündeki bölgelerde kurulan kamplarda tutuluyor.
Gözlemevi ayrıca, kaçakçılara 10 bin ilâ 50 bin dolar arasında değişen bir miktar ödeyen IŞİD bağlantılı en az 85 ailenin önce YPG-QSD, ardından “Fırat Kalkanı” bölgesinden geçirilerek Türkiye sınırına ulaştırıldıklarını öne sürüyor.
Buna karşın Anadolu Ajansı (AA) ise YPG-QSD ile IŞİD arasında bir anlaşma olduğunu öne sürerek, teslim olan militanlar ve ailelerine, “Fırat Kalkanı Harekatı, Afrin ve Beşşar Esed rejimi bölgesi gibi alanlara kaçak yollarla çıkarma sözü verdiğini” yazdı.
Öte yandan IŞİD’e Karşı Uluslararası Koalisyon’da yer alan devletler IŞİD tehlikesinin ortadan kalkmadığını, bu nedenle de Suriye ve Irak’taki varlıklarının süreceğini vurguluyor.
Sendika.Org
