Yıldızlar SSS Holding: Özelleştirme rantı ve sistematik hak gaspları ile semirtilmiş, cezasızlık zırhıyla korunan devasa bir çalışma kampı

Eskişehir'deki Yunus Emre Termik Santrali işçilerinin ve Elazığ'daki Eti Gümüş Maden işçilerinin direnişiyle yeniden gündeme gelen Yıldızlar SSS Holding'in geçmişine bakıldığında direnişlere konu olan hak gasplarının istisna olmadığı görülebiliyor. Türkiye'nin dört bir yanında enerji ve maden işletmelerinin sahibi olan şirket, servetini sistematik hale getirdiği hak gasplarına, iktidarın gümüş tepsilerde sunduğu özelleştirme rantına ve usulsüzlüklerine karşı "kanun geçirmez" cezasızlık zırhına borçlu

Geçtiğimiz aylarda Doruk Madencilik işçilerinin yaşadıkları ve direnişi sırasında sendikaları Bağımsız Maden-İş'in "Doruk Madencilik ve Yıldızlar SSS Holding Bilgi Notu" başlığıyla hazırladığı rapor, holdingin yükseliş hikayesine ışık tutuyor. AKP ve MHP ile kurduğu yakın ilişkiler, özelleştirme ihaleleri ve adeta bir çalışma kampını andıran işletmeleriyle biriken servetin kaynakları hakkında bir ipucu veriyor.

Raporun o dönemin sonunda kazanımla sonuçlanan direnişin taleplerine dair olan bölümü haricindeki kısımlarını bir kez daha okurlarımıza sunuyoruz. Raporun tamamına ulaşmak için tıklayınız.

Yıldızlar SSS Holding kimdir?

Yıldızlar SSS Holding, tüm Türkiye’de birçok maden ve enerji işletmesine sahip olup büyük bir tekeldir. Yıldızlar SSS Holding, Türkiye genelinde çok sayıda maden ve enerji işletmesine sahip olup, işçilerin ücret, kıdem ve ihbar tazminatlarının ödenmemesi, işçilerin rızası alınmaksızın ücretsiz izne çıkarılması gibi uygulamalarla sıkça gündeme gelmektedir. Bu uygulamaların holding bünyesindeki işletmelerin tamamına yayılmış olması ve uzun yıllardır devam etmesi, söz konusu çalışma anlayışının sistematik bir nitelik taşıdığını göstermektedir. Holding, tüm sermaye birikimini bu pratiklerle elde etmiştir. Holding’le iş yapan şirketlerin, kendi bünyesinde çalışan işçilerin, yöre halkının, küçük esnafın, ezcümle herkesin bu sermaye grubundan alacağı bulunmaktadır. Doruk Madencilik işçileri de benzer şekilde ücret, özlük hakları ve ücretsiz izin uygulamaları nedeniyle ciddi mağduriyet yaşamaktadır.

Türkiye’nin ağır sanayi ve madencilik endüstrisi, özellikle 2000’li yılların başından itibaren neoliberal ekonomi politikalarının etkisiyle köklü bir yapısal dönüşüm sürecine girmiştir. Bu süreçte kamu mülkiyetindeki stratejik maden sahaları ve enerji üretim tesisleri, özelleştirme, rödovans ve ticarii bütünlük satışları gibi yöntemlerle özel sektöre devredilmiştir. Bu ekonomik dönüşümün merkezinde yer alan dikkat çekici ve örnek sayılabilecek aktörlerden biri Yıldızlar SSS Holding’tir.

Grubun faaliyet alanlarını ağırlıklı olarak; “Madencilik”, “Seramik-Granit” ve “Enerji-Petrol” sektörleri oluşturmaktadır. Holdingin kamu kaynaklarını kullanarak gerçekleştirdiği sermaye birikimi, işçi alacaklarına yönelik gasp stratejisi ve endüstriyel faaliyetlerinin çevresel etkileri Türkiye’deki holdingci güçlerin bir karnesi niteliğindedir.

Yıldızlar SSS Holding’in yükselişi, neoliberal küreselleşme döneminde devletin üretimden çekildiği alanlarda oluşan boşluğu doldurma, özelleştirilen kamu kaynaklarını elinde biriktirme, emek sömürüsü ile sermaye oluşturma stratejisi üzerine kuruludur. Özellikle Doruk Madencilik örneğinde görülen kamu kaynaklarının özel sermaye eline geçiş biçimi, iş sağlığı ve güvenliği (İSİG) ihlalleri ve sistematik emek sömürüsü ile tüm kamuoyu gündemine taşınması gereken bir vakadır.

1. Yıldızlar SSS Holding’in yapısı

Sebahattin Yıldız’ın kurucu başkanı olduğu Yıldızlar SSS Holding, 2000 yıllarda Türkiye’nin en büyük madencilik ve enerji tekellerinden biri haline gelmiştir. Grubun faaliyetleri madencilik, seramik, enerji ve inşaat gibi ağır sanayi kollarında yoğunlaşmıştır. 1983-2000 yılları arasında inşaat ve taahhüt işlerinde aktif olan Sebahattin Yıldız ve ailesi, 2000’li yıllardan itibaren özelleştirme ihaleleriyle büyümüştür.

Holdingin yönetim kademesi, aile bağları üzerine kurulu ve kararların merkezileştiği bir yapı sergilemektedir. Yönetim Kurulu, Sebahattin Yıldız’ın başkanlığında, aile üyeleri olan Vahip Yıldız, Sinan Yıldız, Cihan Yıldız ve Hilal Yıldız’dan oluşmaktadır. Bu kapalı yönetim yapısı, Holding’in finansal manevraları ve iştirakler arası varlık transferlerini yönetme konusunda esneklik sağlamakta, ileriki başlıklarda görüleceği üzere Holding’in borçlarının icra yoluyla tahsilinde bir engel olarak kurgulanmaktadır. Holding'in ticari stratejisi, özellikle "sorunlu" veya "batık" olarak nitelendirilen ve atıl bırakılmış kamu varlıklarını düşük maliyetlerle devralmak üzerine kurgulanmıştır. Özelleştirme ihaleleri ile Holding 2012 yılı itibariyle, Türkiye genelinde 354’ü aktif 2.300’den fazla maden ruhsatına sahip hale gelmiştir.

Bu modelin en belirgin örnekleri Eti Gümüş ve Adularya (Doruk Madencilik) ihaleleridir:

a. Eti Gümüş’ün 2004 yılında 40,5 milyon dolar gibi, o dönemdeki maden rezervleri ve ticari potansiyeline oranla oldukça düşük kabul edilen bir bedelle devredilmesi kamu kaynaklarının açıkça peşkeş çekilmesinden ibarettir. Türk Mühendis ve Mimar Odaları
Birliği (TMMOB) Maden Mühendisleri Odası, özelleştirme sürecindeki usulsüzlük iddialarını ve ticari sır kalkanı arkasına sığınılan Bilgi Edinme Hakkı ihlallerini raporlamıştır.

b. Bir diğer örnek olan Eskişehir Mihalıççık - Ankara Beypazarı hattında bulunan Adularya Enerji/Yunus Emre Termik Santrali projesi, Türkiye’deki en karmaşık kamu-özel transfer süreçlerinden birini teşkil etmektedir. 2008’de Naksan Holding tarafından başlatılan proje, 2016’da FETÖ soruşturmaları kapsamında TMSF’ye devredilmiştir. Tesisin teknik eksiklikleri ve Çekya İhracat Bankası’na (CEB) olan yaklaşık 433 milyon Euro düzeyindeki borcu, satış sürecini tıkamış; 2018 ve 2019’daki ihaleler sonuçsuz kalmıştır. 5 Temmuz 2022 tarihinde gerçekleştirilen son ihalede, 1.715.500.000 TL muhammen bedel belirlenmiş; ihaleyi 3.155.000.000 TL teklif veren Doruk Madencilik kazanmıştır.

Ancak bu rakamın ödenme biçimi, standart bir satın almanın ötesinde bir kamu kaynaklarına çökme örneğidir: Doruk Madencilik, ihale öncesinde Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) ve diğer finansal kuruluşlardan Adularya projesine ait kredileri ve alacak haklarını satın almıştır. Doruk Madencilik’in elindeki Adularya kaynaklı alacakların toplam değeri (yaklaşık 4,6 milyar TL), ihale teklif bedelini (3,155 milyar TL) fazlasıyla aşmıştır. Bu durum, Holding’in ihale bedelini nakit ödemek yerine, "kendi kendine olan borcu" kamu nezdinde mahsup ettirmesine imkan tanımıştır. Devasa tesis için kamuya nakit olarak yalnızca 1.104.689,78 TL ödenmiştir. Bu sırada Adularya’nın SGK ve Hazine’ye olan toplam borcu 192 milyon TL’nin üzerindedir. TEİAŞ verilerine göre, Eylül 2024 itibarıyla Yunus Emre Termik Santrali’ne "Kapasite Mekanizması" kapsamında 6.738.181,35 TL tutarında doğrudan kaynak aktarılmıştır.

Bu mekanizma sayesinde Holding, ticari değeri milyarlarca dolar olan bir enerji-maden kompleksini, piyasadan topladığı "riskli" kredileri kullanarak, fiilen çok düşük bir sermaye maliyetiyle mülkiyetine katmıştır. Bu durum, kamu varlıklarının tasfiyesinde özel
sermayeye tanınan imtiyazlı alanın genişliğini kanıtlamaktadır.

2. Yıldızlar SSS Holding’in ilişki dünyası

Holdingin büyüme seyri, eski Enerji Bakanı Taner Yıldız’ın görev dönemleriyle (2009-2015) paralellik göstermektedir. 2012 yılında Maden Kanunu’nda yapılan değişiklikle ruhsat devirleri "Bakan Onayı"na bağlanmıştır. Bu düzenleme, Taner Yıldız’ı ruhsat trafiğinde tek karar verici yapmıştır. Taner Yıldız ile kurulan sıkı bağ holding iştiraklerinde çalışan işçilerden yerel bürokrasiye ve belediye meclislerine dek açıkça bilinmektedir. 2013'te Holding'in kazandığı dev altın madeni ihalesi Kabil'de bizzat Taner Yıldız tarafından duyurulmuştur.

Holding’in devlet protokolü ile ilişkileri, Sebahattin Yıldız’a verilen TBMM Üstün Hizmet Ödülü gibi sembolik sermaye araçlarıyla güçlendirilmiştir. Törende Taner Yıldız, Bülent Arınç ve Recep Akdağ gibi isimler protokole eşlik etmiştir.

Ayrıca, holding yönetiminde veya danışmanlık kadrolarında siyasi partilerin (örneğin MHP) genel merkezleriyle bağlantılı isimlerin yer alması, kurumsal stratejilerin siyasi karar alıcılarla uyumlu yürütülmesine imkan sağlamaktadır. Geçmiş Dönem MHP MYK Üyesi Sezer Yozgat, Eski T.C. Avrupa Birliği Bakanı Egemen Bağış gibi isimler Yıldızlar SSS Holding ile olan ilişkilerini sosyal medya platformlarında paylaşmaktan çekinmemektedir. Egemen Bağış, Doruk Madencilik’in devrinde aktif bir rol oynamıştır.

Yıldız, 2020 yılında Sultan II. Abdülhamid’in Edward Prior marka altın saatini 1 milyon 100 bin TL rekor bedelle satın alarak kültürel alandaki nüfuzunu pekiştirmiştir.

Sebahattin Yıldız Eğitim Vakfı aracılığıyla Bilecik, Kütahya ve Elazığ’da inşa edilen okul ve camiler, yerel bürokrasi nezdinde "hayırsever" imajı oluşturmak için kullanılmaktadır.

3. Yıldızlar SSS Holding’in çalışma rejimi

Yıldızlar SSS Holding bünyesindeki işletmelerde hüküm süren çalışma rejimi, on yıllara yayılmış sistematik hak gaspı üzerine kurulu bir modeldir. Bu modelin temel karakteristiği; ücretlerin eksik ödenmesi ve geciktirilmesi, kıdem tazminatlarının ödenmemesi ve hukuki boşlukların kullanılarak işçi alacaklarının bloke edilmesidir.

a. Doruk Madencilik: Doruk Madencilik, Eskişehir ili Mihalıççık ilçesi sınırlarında faaliyet gösteren, KİAŞ ile yapılan rödovans sözleşmesi kapsamında faaliyet yürüten bir linyit maden işletmesidir. Çalışan madencilerin büyük çoğunluğunun Ankara’nın Beypazarı ilçesinde yaşamaktadır. Doruk Madencilik tarafından üretilen kömürün başlıca alıcısı Mihalıççık’ta bulunan Yunus Emre Termik Santrali’dir. Her iki işletme de Yıldızlar SSS Holding bünyesindedir. Maden ve termik santral projeleri 2008 yılında Naksan Holding’e bağlı Adularya Enerji tarafından başlatılmıştır. 2016 yılında yürütülen FETÖ soruşturmaları kapsamında her iki işletmeye de Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) kayyım olarak atanmıştır.

Aynı yıl, TÜRK-İŞ’e bağlı Türkiye Maden İş Sendikası ile bir toplu iş sözleşmesi imzalanmış; ancak işçiler bu sözleşme kapsamında elde ettikleri haklardan fiilen yararlanamamış, sendika da bu hakların takibi konusunda her işletmede görüldüğü gibi etkin bir rol üstlenmemiştir.

2016–2022 yılları arasında termik santralin âtıl durumda kalması nedeniyle maden üretimi dönem dönem durmuştur. Buna rağmen işçiler bakım ve hazırlık çalışmalarını sürdürmüştür. 2022 yılında ise her iki işletme, mevcut borçlarıyla birlikte ihale yoluyla Yıldızlar SSS Holding’e devredilmiştir. Devir sürecinde sarı sendika T. Maden-İş, işçi alacaklarının güvence altına alınmasına veya bu alacakların işçilere ödenilmesine yönelik herhangi bir somut adım atmamış, bu alacaklar yeni işverenin inisiyatifine bırakılmıştır.

Devir sonrasında ilk etapta yaklaşık 300 işçi 6 ay süreyle ücretsiz izne çıkarılmış ve ücret ödemelerinde ciddi aksaklıklar başlamıştır. İşçiler alacakları için açlık grevine varan bir çok eylem yapmış, konuyu kamuoyuna taşımışlardır. Devir öncesinde 1.200’ün üzerinde işçinin çalıştığı işletmede, yaşanan güvensizlik ve hak kayıpları nedeniyle işçi sayısı bugün çok ciddi şekilde düşmüştür. Bu süreçte işten ayrılan veya çıkarılan işçilerin ciddi bir kısmı 10 yılı aşkın çalışma süresine sahip olmalarına rağmen, özlük haklarını alamamıştır. İSİG boyutunda; ÇSGB tarafından 08–15.11.2023 teftişinde 46 “noksan/mevzuata aykırı husus” tespit edildiği, bunlardan 15’inin “hayati tehlike” kapsamında değerlendirilerek 10.11.2023’te işin durdurulmasına karar verildiği; idari para cezasının 597.855 TL olduğu resmi belgede yer almaktadır.

İşçi alacaklarına ilişkin açılan davaların kazanılması dahi çoğu zaman sonuç doğurmamakta; holdingin farklı şirketler üzerinden borçlandırma yaparak kendisini öncelikli alacaklı konumuna getirdiği ve bu suretle işçi alacaklarının tahsilini engellediği
görülmektedir.

Bugün itibarıyle, işletmede çalışmaya devam eden işçilerin 2025 yılına ait ay bazlı ücretlerinin önemli bir kısmı ödenmemiş durumdadır. Ayrıca 200’ün üzerinde işçi ücretsiz izne çıkarıldıkları bildirilmiş bu bildirim aynı usulsüzlükle rızaya dayanmadan bildirimle gerçekleşmiştir. Mevcut sorun yalnızca aktif çalışan işçileri değil, aynı zamanda geçmişten bu yana tazminatlarını alamamış bine yakın işçiyi de kapsamaktadır.

b. Nesko Maden: 1987 yılında üretimlerine başlayan Nesko Maden ve Tic. A.Ş. 2008 yılında isim hakkı ile birlikte satın alınarak Yıldızlar SSS Holding bünyesine katılmıştır. Nesko Maden İşletmelerinde metalik madenler kapsamında kurşun-çinko-bakır konsantreleri üretilmektedir.

Trabzon Yomra-Sürmene Maden İşletmesi: Trabzon Yomra ilçesine 2,5 km mesafede bulunan maden ocağından cevher çıkartılıp, Sürmene ilçesinde bulunan cevher zenginleştirme tesisinde işlenerek bakır konsantresi elde edilmektedir. 2025 yılında madende çalışan işçiler madenin çalışmasına rağmen 3 ay maaşlarını alamamıştır. İşten ayrılan birçok işçinin kıdem tazminatları ödenmemiş olup vefat eden işçilerin bile alacakları durmaktadır.

Giresun Şebinkarahisar Maden İşletmesi: Şebinkarahisar Maden İşletmesi, 2008 yılında Yıldızlar SSS Holding bünyesine katılmıştır. 18 Kasım 2021 tarihinde işletmeye ait atık havuzunun iç seti yıkılarak zehirli atıklar çevreye yayılmıştır. Havuzdan yayılan 4 bin 500 ton zehirli atık Darabul Deresi’ne ve Kılıçkaya Barajı’na ulaşmış, zarara ilişkin su analizleri 2026 itibariyle açıklanmamıştır. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan sadece 12 milyon TL ceza alan şirket 2024 yılında aynı bölgede yeni atık depolama ve cehver zenginleştirme tesisi için ÇED onayı almıştır.

Çanakkale Yenice Maden İşletmesi: İşletmede maaşlar ve tazminatlar hiçbir zaman düzenli şekilde ödenmemiştir. 2020 yılında aylardır maaşlarını alamayan işçiler kendi alacakları ve emekli olup/işten ayrılıp tazminatlarını alamayan işçilerin alacakları ve
sendikalı oldukları için işten atılan 11 işçi için ocağı işgal etmiştir. 7 gün süren direnişin ardından işçiler Çanakkale Valisi Orhan Tavlı ve Yenice Kaymakamı Ahmet Başer’in "haklar ödenecek" sözü ve kefaletiyle dışarı çıkmıştır. Ancak Holding, hemen ardından
işçileri tazminatsız olarak ve "ahlaksızlık" anlamına gelen Kod-29 ile işten atmıştır. 2025 yılında işten çıkartılan 70 işçi tazminatlarını alamamıştır. 30’a yakın işçi rızaları aranmadan ücretsiz izne çıkartılmış, maaşlar yine düzensiz hale gelmiştir. Maaş verilmeden çalıştırılan işçileri; haklarını aradıkları, sendikalaşmaya çalıştıkları için Kod-29 ile işten çıkarmak açık bir işçi düşmanlığı örneğidir.

c. Eti Gümüş:

Kütahya: 2004 yılında özelleştirme ile Yıldızlar SSS Holding’in eline geçen Eti Gümüş, Batı Asya’nın en büyük gümüş fabrikası konumundaydı. Eti Gümüş’ün 41,2 milyon dolar gibi stratejik değerinin çok altında bir bedelle holdinge geçmesi, ihale sırasında
kasasında 13 milyon dolar nakit ve 4 milyon dolar değerinde gümüş stoku bulunması, devrin "karşılıksız bir servet transferi" olduğunu kanıtlar niteliktedir.

Siyanür liç yöntemiyle üretim yapan fabrika 2011 yılında depolama barajındaki taşma ve atık barajının yıkılma tehlikesi ile gündeme geldi. 2019 yılında ise aylardır ödenmeyen maaşların ardında 950 işçi hiçbir gerekçe gösterilmeden işten çıkartıldı. İşten çıkartma
ve en az 3 aylık maaşların ödenmemesi karşısında işçiler Kütahya kent merkezinde eyleme çıktılar. Bugün fabrika az sayıda çalışanla üretime devam etmekte.

Elazığ Maden İlçesi: Elazığ’daki işletmede ise işçilerin yaklaşık sekiz aylık ücret alacağı bulunmaktadır; şirket ekipmanlarını bölgeden çekmiş, alacaklar halen ödenmemiştir. Elazığ Maden İlçe Belediyesi dahil birçok yerel kurum ve kuruluşun Holding’ten alacağı vardır. Yıllarca düzensiz yatan maaşların ardından mahkeme yoluyla kesinleşen kıdem tazminatı alacakları dahi işçilere ödenmemiştir. Holding bölgede kontrolsüz ve plansız çalışma yaparak çevreye büyük zarar vermiş, Cami Kebir Mahallesi’ni “doğal olmayan heyelan riski sebebiyle” boşalttırmıştır.

d. Yıldız Bakır: Gümüşhane’de Yıldızlar SSS’e bağlı Yıldız Bakır Madencilik’e ait altın madeninde maaşlar, madenin açıldığı 2011 yılından bu güne eksik ve düzensiz ödenmektedir. İşçiler sık sık herhangi bir onay istenmeden ücretsiz izne gönderilip işten
çıkartmakla tehdit edilmektedir. 2025 yılında 400 işçi aylardır alamadıkları maaşları için iş bırakmıştır.

e. KMK Madencilik: Kütahya’da bulunan KMK Madencilik’te ücret ödemeleri düzensiz olup, işçiler çoğu zaman ancak sendikamızın müdahaleleriyle alacaklar tahsil edilebilmektedir. Sendikamıza ulaşan işçiler tarafından düzensizliğin madenin Yıldızlar SSS Holding bünyesine geçmesi itibariyle başladığı belirtilmiştir. İşçilerin 3 ay boyunca maaş alamadıkları dönemler olmuş, günümüz itibariyle 2026 yılı Şubat ve Mayıs alacakları verilmemiş ve ücretsiz izne gönderilmişlerdir. Holding’e bağlı diğer işletmelerde olduğu gibi sadece işçiler değil, servisçiler vb. ikinci unsurlar da parasını alamamaktadır.

f. Söğüt Seramik:

Çankırı Kurşunlu: 2014 yılında Yıldızlar SSS Holding’e bağlı Söğüt Seramik fabrikasında 7 ay ücret alamayan işçiler yol kapatma eylemi gerçekleştirmişlerdir. Eylem sırasında Holding işçileri “Fabrikayı kapatırız, hepiniz çoban olursunuz.” diyerek tehdit etmiştir. 2018 yılında da aynı fabrikada yaklaşık 1.000 işçi önce ücretlerini alamamış, ardından işten çıkarılmıştır.

Bilecik Söğüt: Bilecik Söğüt’te bulunan işletmede ücret ve tazminat sorunları uzun yıllardır devam etmektedir. 2015 yılında 1.150 işçi bu sebeplerle önce iş bırakmış, sonra kent meydanında eylemler düzenlemiştir. İş bırakan işçiler, diğer fabrika ve madenlerde
olduğu gibi onay aranmadan ücretsiz izne çıkarılmıştır.

g. Yunus Emre Termik Santrali: TMSF’den Yıldızlar SSS Holding’e devredilmesi sonrası dönemde ücret ödemelerinde düzensizlik artmış, bugün itibarıyla özlük hakları teminat altına alınamamıştır. Ücret düzensizliği ve iş bırakma eylemleri devirin gerçekleştiği 2022 yılından bugüne kadar yayılmıştır. 2025 Temmuz ayında santrali kitleyen işçiler, 2026 Mart ayında maaşların ödenmemesi sebebiyle tekrar üretimi durdurmuşlardır.

h. Ian Hannam ve TAMC: Afganistan’daki Badahşan altın projesi için kurulan Turkish-Afghan Mining Company (TAMC) bünyesinde holding, küresel banker Ian Hannam (ex-SAS, JPMorgan), Polonya'nın en zengini Jan Kulczyk ve eski Afgan Bakanı Sadat Naderi ile ortaklık kurmuştur. Ancak bu projeler, Holding'in finansal taahhütlerini yerine getirmemesi nedeniyle 2019 yılında iptal edilmiştir.

i. Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş. (OEDAŞ): 2010 yılında 485 milyon dolara devralınan OEDAŞ, Holding’in 5 ili kapsayan bir enerji dağıtım gücü haline gelmesini sağlamıştır. Ancak 2013'te TETAŞ'a olan 180 milyon liralık borç ödenmeyince EPDK yönetime el
koymuştur.

Doruk Madencilik işçilerine karşı kim ve neden sorumlu?

1. Doruk Madencilik

2001 yılında, Sebahattin Yıldız, Engin Aykurtlu, Turgut Korkmaz, Haydar Keskin ve Halil Çizmeli tarafından İstanbul’da kurulmuştur. Kuruluş anında hakim ortak Sebahattin Yıldız (%51 hisse) olup, Engin Aykurtlu (%25 hisse) en büyük küçük ortak, Turgut Korkmaz (%10), Haydar Keskin (%10) ve Halil Çizmeli (%4) küçük ortaklardır.

2005 yılında ise Şirket’in ortaklık yapısı değişmiş, Ticaret Sicil Gazetesi’nde yapılan tescile göre: Sebahattin Yıldız %35, Söğütsen Seramik A.Ş. %25, 3S Madencilik %10; Vahip, Sinan, Cihan, Hilal, Musa ve Bahar Yıldız %5’er hisseye sahip olarak tescil edilmiştir. (Söğütsen Seramik A.Ş. ve 3S Madencilik de Yıldızlara aittir.)

Doruk Madencilik yönetimi, işçilerin en az üç aylık birikmiş ücretlerini ödememekte, işçileri ücretsiz izne zorlamakta ve sendikal haklarını gasp etmektedir. Doruk Madencilik yönetiminin, ücretlerini ödemeksizin işçileri aylarca çalıştırabilmesinin altında işçilerin özlük haklarının risk altında olması yatmaktadır. İşçilerin özlük hakları risk altındadır çünkü Doruk Madencilik bugüne kadar dava yoluna gidip kazananlar da dahil olmak üzere işten ayrılan ya da çıkarılan işçilerin özlük haklarını ödememiştir. Aynı zamanda işçilerin ücretsiz izne zorlanması yoluyla ücretlerinin ödenmemesi, bu sebeple başka bir işte çalışmak için işten istifa etmek zorunda kalan işçilerin özlük haklarından yoksun bırakılması da şirketin yaygın bir uygulamasıdır.

Doruk Madencilik bünyesinde, Adularya Madencilik döneminden bugüne; TMSF dönemini de kapsayacak şekilde çalışmış çok sayıda işçi bulunmaktadır. Bu da işçilerin büyük çoğunluğu bakımından 10 yıldan fazla sürede birikmiş kıdem tazminatı hakkına karşılık gelmektedir.

Son süreç öncesinde sendikamız Bağımsız Maden-İş’e üye olduğu için 6 işçinin işten çıkarılması tetikleyici faktörlerden biri olmuştur. Ancak öncesinde de 20’ye yakın kez ücretlerini alabilmek için eylem yapan işçiler, en son 2023 yılında 5 gün madene kapanarak açlık grevi yapmışlardır.

2. Yıldızlar SSS Holding

Sebahattin Yıldız, aynı zamanda Yıldızlar SSS Holding A.Ş.’nin de kurucusu ve yönetim kurulu üyesidir. Vahip, Hilal, Sinan ve Cihan Yıldız ise Holding Bünyesinde sık rastlanan Yıldız Ailesi üyeleridir.

Yıldızlar Holding ile Doruk Madencilik’in yönetim kurulu üyeleri aynı kişiler olup, her ne kadar Yıldızlar SSS Holding’in bünyesi altında sayılan şirketlerden olmasa da Doruk Madencilik, doğrudan Yıldız ailesi ve dolayısıyla Yıldızlar Holding’in denetim ve kontrolü altındadır.

Bu husus Doruk Madencilik’e karşı işçiler tarafından açılmış dava süreçlerinde de bilirkişi raporlarında şöyle kolayca tespit edilmiştir: “Doruk Madencilik AŞ. ile diğer davalı Yıldızlar SSS Holding AŞ. arasında organik bağ olduğu iddiasıyla ilgili olarak, davalı Doruk Madencilik AŞ. vekili beyanda bulunmamış olup, dosya kapsamında bulunan Ticaret Sicil Kayıtları ile. dava dosyasına sunulan işyeri belgelerinde kullanılan antetli kağıtlarda Yıldızlar SSS Holding AŞ. logosunun kullanıldığı, bu durumda tüm dosya kapsamında her iki davalı arasında organik bağ olduğu esas alınacaktır.”

Yıldızlar’a ait başkaca maden ve enerji santrali işletmelerinde de sıkça yaşandığı gibi ücret, tazminat alacaklarının gaspı; habersiz ve önelsiz ücretsiz izin baskıları ile uzun süreler maaşsız bir biçimde yaşama dayatması gibi olaylar Doruk Madencilik’te de mavzubahistir.

Tüm bunlardan hareketle Doruk Madencilik işçilerinin hem yaşadıkları hak ihlallerinde Yıldızlar SSS Holding esas sorumludur hem de işçi alacakları bakımından icra kabiliyeti de göz önünde bulundurulursa en önemli muhataplardan biridir.

3. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF)

TMSF, 2016’daki darbe girişim sonrası FETÖ ile irtibatlı-iltisaklı birçok şirketin yönetimine kayyum olarak atanmış ve ihale süreçlerini yönetmiştir. Bu şirketlerden biri de Naksan Holding’e ait Adularya Enerji’dir. Adularya Enerji, aslına uygun olarak TMSF’nin “ticari ve iktisadi bütünlük” olarak değerlendirip tek ihaleyle satışa çıkardığı üzere Adularya Madencilik ve Yunusemre Termik Santrali’nin toplamından oluşmaktadır.

TMSF’nin sorumluluğunu doğuran esas husus satış sürecine ilişkindir.

a. Satış süreci:

2016’dan itibaren bahse konu ticari ve Iiktisadi bütünlüğü kayyum olarak yöneten TMSF, 05.07.2022 tarihindeki ihale ile bütünlüğü Doruk Madencilik’e satmıştır.

Devir bedeli olarak Doruk Madencilik’in teklifi 3.155.000.000 TL olmuştur, ancak bu bedelin 3.153.895.310,22 TL olan kısmı yani toplam bedelin %99,96’sı Doruk Madencilik’in Çekya İhracat Bankası'ndan devraldığı ipotekli borçlara mahsup edilmiştir. Bu durumun neticesinde Doruk Madencilik, ihale bedelinin on binde dördü gibi bir miktar nakit ödeme ile Adularya Enerji’yi devralmıştır.

Bu durumun yarattığı en temel problem ise şudur: 6758 sayılı Kanun’un TMSF’nin kayyum olarak yönettiği şirketleri devrine ilişkin 19 ve 20. maddelerinde bahsedildiği gibi “gerçekleştirilen varlık ve malvarlığı değeri satışlarına bağlı olarak elde edilen gelirden borçlar ödendikten sonra kalan tutar, şirket işlerinde kullanılabilir.” hükmünün uygulanmasının imkansız hale gelmesidir. 6 yıl boyunca işletilmemiş olan bir maden işletmesinin, borçları karşılığı devri, neticede şirketin verimli ve işlevli çalışmasını engelleyecek br finansman eksiği yaratmıştır.

İlan edilen sıra cetveline göre, ilgili Bütün’ün bahsedilen Çekya İhracat Bankası’a olan borçları dışında, toplam borçları: GİB’e olan 19.850.766,30 TL ve SGK’ye olan 172.507.852,97 TL olarak toplamda 192.358.619,27 TL’dir.

TMSF’nin uzmanları tarafından ihale muhammen bedeli 1.715.500.000,00 TL olarak belirlenmiştir. Bu durumda, ihale ilanının orijinal halinde, belirlenen minimum bedelin nakden ödenmesi halinde, sair borçlardan mahsuplaşılması halinde, 1.523.141.380,73 TL değerinde bir finansman oluşması mümkün olabilecektir. Bu da aynı zamanda işçilerin özlük haklarını garanti altına alacak bir miktardır. Ancak, ipotekli borç karşılığında mahsuplaşılan devir bedeli neticesinde, Gelir İdaresi Başkanlığı’na da yapılan ödeme akabinde, Doruk Madencilik’e devrolan Bütün bakımından herhangi bir finansman kalmamıştır.

b. Satış sürecindeki sorunların kaynağı:

Adularya Enerji bünyesinde değerlendirilen Yunusemre Termik Santrali’nin kuruluş sırasında Çekya İhracat Bankası'ndan alınan 486.000.000 Euro değerindeki kredinin garantörü olarak yine Naksan Holding bünyesinde faaliyet gösteren Naksan Platik gösterilmiştir. TMSF tarafından Adularya Enerji’nin satışa çıkarıldığı 2022 yılının Ocak ayında Naksan Plastik de ihale yolu ile satılmıştır.

2016-2022 yılları arasında TMSF’nin kayyum olarak yönetimini devraldığı Adularya Enerji bakımından dönemin TMSF yöneticileri termik santralin işletmeye geçirilemediğini, bu sebeple maden ocağından çıkarılan kömürün burada kullanılamadığını, etraftaki termik santrallere satışın da mümkün olmadığını, bu sebeple maddi zorluk çekildiğini beyan etmiştir. Ancak bu şirket üzerinden Çekya İhracat Bankası'ndan alınan kredinin garantörü olan Naksan Plastik de TMSF yönetiminde olup, bu şirket açısından böyle bir sorun bulunmamaktadır.

Naksan Plastik, 1 milyar 245 milyon TL’ye satılmış olup, bu fiyat Naksan Plastik’in gerçek değerinin çok altındadır. Bu satışın gerçek değeri üzerinden yapılması halinde, Adularya Enerji bakımından garantör olduğu Çekya İhracat Bankası'ndan alınan kredinin ödenmesi; böylece Adularya Enerji’nin satışından elde edilen gelirle hem devlet alacaklarının ödenmesi hem de işçilerin ücret alacaklarıyla özlük haklarının garanti altına alınması mümkün olabilirdi.

6758 sayılı Kanun’un 19/3. maddesi uyarınca; TMSF, kayyum olarak atandığı şirketleri "ticari teamüllere uygun olarak ve basiretli bir tüccar gibi" yönetmekle yükümlüdür. TMSF bu süreçte kendi yönetimi altında bulunan şirketleri basiretli bir tüccar olarak işletmesi ve satışa çıkarması gerekirken bu sorumluluğu yerine getirmemiştir.

Aynı zamanda TMSF’nin şirketleri satışa çıkardığı bedeller, Danıştay 13. Dairesi’nin 02.10.2009 tarihli, 2007/15258 E. ve 2009/8862 K. sayılı kararında belirtilen “Varlıkların tek tek satışı yerine bütünlük halinde satılarak en yüksek değerin elde edilmesi ve borçlu/alacaklı menfaatlerinin korunması” amacına da aykırılık teşkil etmektedir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 11.03.2021 tarihli, 2020/2235 E., 2021/3216 K. sayılı kararında şu hususlar belirtilmiştir: İhale bedelinin dağıtımında bir "Sıra Cetveli" düzenlenir. TİB Yönetmeliği m. 26 uyarınca hazırlanan bu cetvelde, işçilik alacakları İİK m. 206 uyarınca birinci sırada yer alsa da, bu alacakların ihale bedelinden ödenmesi Fon Kurulu'nun kararına bağlıdır.

Doruk Madencilik, ilgili dönemde Çekya Büyükelçisi olan Egemen Bağış’ın aracılığı ile Çekya İhracat Bankası'ndan değerinin çok atlında temlik ettiği rehin ipoteğini gerekçe göstererek sadece ipotek kapsamına girmeyen bir bölümün karşılığı olan 1.104.689 TL’lik nakit ödemeyle Adularya Enerji’nin tümünün sahibi olmuştur. TMSF bu süreçte Kanun’dan ve TİB (Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Tarafından Ticari ve İktisadi Bütünlük Oluşturan Mahcuzların Satışına İlişkin Yönetmelik) Yönetmeliği’nden doğan yasal yükümlülüklerini yerine getirmediğinden hem işçilerin alacakları risk altına girmiştir hem de devlet alacakları tahsil edilememiştir. Satış fiyatının yüzde 0,04’lük dilimine denk gelen bu nakit girişi sebebiyle ne sıra cetvelinin bir anlamı kalmıştır ne de işçilik alacakları imtiyazlı sırasından faydalanabilmiştir.

TMSF’nin basiretli tüccar gibi hareket etme zorunluluğunun yanında kamu zararına sebep olmamak yönünden de sorumluluğu bulunmaktadır. Danıştay 13. Daire, 23.01.2024 tarihli, 2021/2186 E., 2024/339 K. sayılı kararında “Fon personeli görevlerini ifa ederken verdikleri zararlardan ancak kasıtlı kusurları halinde sorumlu tutulabilir (5411 m. 127). Ancak kayyımlık sıfatıyla yapılan işlemlerde, TMK m. 467 uyarınca kusurlu davranıştan doğan zararlardan sorumluluk ve iyi yönetici özeni gösterme yükümlülüğü bulunmaktadır.”

Her ne kadar TİB Yönetmeliği’nin 25. maddesinde yer alan “Satışa konu varlıkların ait olduğu şirketlerin teknik bilgi, yazılım, donanım, ekipman, mal ve hizmet alımından doğan geçmiş dönem borçlarını ihale bedelinden ödemeye veya ihale alıcısına ödetmeye
Kurul yetkilidir. Kurulun bu konudaki kararı satış şartnamesinde ve satış ilanında belirtilir.” hükmü gereğince Adularya Enerji’nin satışı sözleşmesinde işçilik alacaklarına ilişkin Doruk Madencilik’in sorumluluğuna işaret eden bir hüküm konulduysa da bu hükmün fiilen hayata geçirilmesi satış bedeli üzerinden imkansız hale getirilmiştir.

TMSF, kayyum olarak kendi yönetimi altında bulunan ilgili şirketleri basiretli bir tüccar gibi hareket ederek kamu yararını, devlet alacaklarını ve işçilik alacaklarını gözetmek yerine; yönetimindeki şirketleri bazı şirketlerin ucuza devralması için aracı kurum gibi hareket etmiştir. Bunun bedelini bugün Doruk Madencilik işçileri 10 yılı aşkın kıdemlerinin risk altında olmasıyla ödemektedir.

Yıldızlar SSS Holding’in ilk halkada tespit edilen siyasi ilişkileri neler?

1. Ali Vahit Atıcı - Yıldızlar SSS Holding CEO’sudur. Eski Maliye Bakanı Naci Ağbal’ın danışmanlığını yapmıştır. 2023’te Batman’dan Adalet ve Kalkınma Partisi aday adayı olmuştur.

2. Taner Yıldız - Enerji bakanlığı döneminde Yunus Emre Termik Santralinin açılışını yapan kişi, enerji bakanlığı görevinden sonra da Yıldızlar Holding’in icra kurulu üyesi görevini yürütmüştür.

3. Sezer Yozgat - Geçmiş dönem MHP MYK üyesi, Sebahattin Yıldız ile fotoğrafları ve yakınlığı kamuoyu tarafından bilinmektedir.

4. Fuat Oktay - 2023 yılında Cumhurbaşkanlığı Seçimlerinin 2. tura kaldığı dönemde Fuat Oktay ile dönemin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez ve Adalet ve Kalkınma Partisi heyeti Doruk Madencilik işçileriyle seçim gündemli bir görüşme yapmaya gelmiştir. O dönem işçilerin bir kısmı ücretsiz izindedir. Heyetin gelmesinden hemen önce, izinde olan işçiler apar topar işe geri çağrılmıştır. O dönem aynı zamanda ücretler eksik, düzensiz ve çok düşük miktarlar üzerinden yatmaktayken bir kısım eksik
ücretler ödenmiştir. Aynı zamanda emekli olup çalışmaya devam eden işçilerin kıdem tazminatları ödenmiş, ancak hesaplamalar faizli miktarlardan yatırılmamıştır. Yine aynı dönem ilgili heyet, işçilere karşı garantörlük görevi üstlenerek; patron Sebahattin Yıldız ile görüştüklerini, ücret ödemelerinin düzenli yapılacağını, kimsenin alacağının kalmayacağını, işçi sayısının ise her ay 100’er 100’er artacağını, termik santralin 2. ünitesinin devreye alınmasıyla eski kapasite olan 1200-1300 çalışana ulaşacağını ifade etmiştir.

5. Ahmet Fethan Baykoç - 2023 yılında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanına sorunları iletip düzeltilmesi gerektiğini ifade etmiştir.

6. Egemen Bağış - Dönemin Çekya Cumhuriyeti Büyükelçisi olarak; Doruk Madencilik’in CEB’e (Çekya İhracat Bankası) ait olan ipoteği temlik etme anlaşmalarına aracılık etmiş ve bunu kamuoyuna duyurmuştur. Bu devir; Doruk Madencilik’in neredeyse hiç nakit para sokmadan maden ocağını ve termik santrali almasını mümkün hale getirmiştir.

Sendika.Org

Sendika.Org'u destekle

Okurlarından başka destekçisi yoktur

Sendika.Org'a destek ol

DİSK/Enerji-Sen avukatı Avcıoğlu: "Yargı şirkete 'ücretleri öde' diyemiyor ama süre kazandırmak için sendika yöneticilerinin gözaltı süresini uzatıyor"

Gazeteci Alican Uludağ'ın X hesabına ve 13 ayrı paylaşımına erişim engeli