Grevden işgale Singer (1964-1969) – Can Şafak

1961 tarihsel Saraçhane Mitingi ile kendi tarihi içinde büyük bir kırılma yaratan Türkiye işçi sınıfı, 1962 Açlar Yürüyüşü ve hemen ardından 1963 “kanunsuz” Kavel greviyle birlikte 12 Mart’a kadar sürecek olan yeni bir dönemin kapılarını açtı. Bu yıllar, kendilerini “devrimci sendikalar” olarak adlandıran bir dizi sendikanın Türk-İş’ten kopuşuna sahne oldu. Geride 1965 Kozlu olayları, 1966 Paşabahçe grevi gibi büyük işçi eylemleri bırakarak 1967’de Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) kuruldu. Artık sendika hareketinin yükselişi, DİSK’in yükselişiydi, öyle kabul edildi. DİSK, “devrimci sendikacılık” olarak nitelediği çizgisi içinde, sosyalizmi bir hedef olarak işçi sınıfının önüne koydu, 1961’de kurulan Türkiye İşçi Partisi’ni (TİP) destekledi. 1969 ve 1970 yılları, özellikle metal işkolunda işçilerin DİSK’e, Maden-İş’e önü alınamaz bir sel gibi akıp geldiği yıllardı. Bu yıllar birbiri ardına patlak veren işyeri işgallerine, direnişlere, grevlere sahne oldu. Demir Döküm, Horoz Çivi, Rabak, Çelik Halat, Eğe Sanayi, Kavel, Gamak, Magirus, Auer, Sungurlar, ECA, İzmir Clemenson, İzmit Anadolu Döküm… ve irili ufaklı onlarca direniş, grev. Ve bu yıllar, işçi ve sendika hareketinin DİSK örgütlülüğü içinde 1968 baharıyla yükselen öğrenci hareketiyle bağ kurmaya başladığı yıllardı, aynı zamanda. İşçiler, işyeri işgallerini, zaman zaman öğrenci gençliğin üniversite boykotlarından esinlenerek “boykot” olarak adlandırdılar. Bu eylemlerin son halkası 1970, 15-16 Haziran direnişi oldu.

1969 yılı Ocak ayında başlayan Singer işgali/direnişi de işte bu büyük kabarmanın öncüleri arasındadır.

Zafer Aydın, Sosyal Tarih Yayınları’ndan çıkan Grevden İşgale Singer Eylemleri (1964-1967-1969) kitabında, Singer’de yaşanan işçi/sendika eylemlerini ele alıyor. Kitap, çok bilinen 1969 işgali/direnişi yanında, bu direniş öncesinde 1964 ve 1967 yıllarında yaşanan grevleri de kapsıyor. Bu üç asıl başlık dışında Zafer Aydın, Osmanlı döneminde 1908 grev dalgası ve boykotların bir parçası olarak Singer işçilerinin eylemlerine de değiniyor. Nihayet, Singer’in yakın zamanını, 12 Eylül sonrasında Singer’deki örgütlenme sürecini de irdeliyor.

Grevden İşgale Singer Eylemleri (1964-1967-1969)  titiz bir belgeleme çalışması olduğu kadar, hatta bundan da fazla, sürece hayatın içinden bakan renkli bir “sözlü tarih” çalışması. Zafer Aydın’ın, döneme tanıklık etmiş pek çok sendikacı, işçi ve işçi temsilcisiyle yaptığı söyleşiler, hafızalardakini gün yüzüne çıkarıyor, yazılı tarihe kayıt düşüyor. Bu söyleşilerden ayrıca, dönemin öğrenci gençlik hareketinin tanınan temsilcilerinin Singer direnişine yaklaşımlarını öğreniyoruz; böylece bir de sol siyaset ve anti emperyalist mücadele ekseninde göz atıyoruz, Singer direnişine. Zafer Aydın’ın sözlü tarihten yazılı tarihe aktardığı bu zenginlik, sürece çok farklı açılardan bakabilmemize imkan sağlıyor.

Kitap, Singer deneyiminin ve ‘60’ların sonundaki –ve ‘70’lerin başındaki- işçi eylemlerinin bugüne nasıl dokunduğunu, bugüne neler taşıdığını düşündürüyor. Grevden İşgale Singer Eylemleri (1964-1967-1969)  genel olarak emek tarihine ve özel olarak da DİSK, Maden-İş tarihine önemli bir katkı getiriyor.

 


Sendika.Org, yayın hayatına başladığından bu yana işçi sınıfı hareketinin, solun ve genel olarak toplumsal muhalefetin gündemine ilişkin, farklı politik perspektiflerden düşünsel katkılara açık bir tartışma platformu olagelmiştir. Sitemizde yayımlanan yazılar yayın kurulunun politik perspektifiyle uyumluluk göstermeyebilir. Amacımız, mücadelenin gereksinim duyduğu bilimsel ve politik bilginin üretimini zenginleştirecek tüm katkılara, yayın ilkelerimiz çerçevesinde, olabildiğince yer verebilmektir.

Sendika.Org'u destekle

Okurlarından başka destekçisi yoktur