PETLAS Grevi , Grev Yasakları ve Grev Hakkı / Yüksel Akkaya

Grevin yasalarca yasaklanmayıp tanınmış olması, bunun bir hak olarak düzenlendiği anlamına gelmemektedir. Grevin temel işlevi, çalışanların taleplerini kabul etmesi için işveren üzerinde baskı oluşturması, işvereni bu talepleri dikkate almaya zorlamasıdır. Bu nedenle de bir grev bu işlevi yerine getirdiği sürece bir grev özelliği taşır. Tersi durumda başka bir kavramla, örneğin “geçici olarak işbırakma” gibi kavramlarla, ifadelerle tanımlanması gerekir.

Türkiye’deki grev ile ilgili yasal düzenlemelere ve uygulamalara bakıldığında, gerçek anlamda gerv özelliği taşıyan kimi grevlerin “erteleme” adı altında yasaklandığı görülmektedir. Böyle bir ortamda grev hakkının varlığından ve bu hakkın kullanılmasından söz etmek mümkün değildir. En son olarak Petrol-İş’in Petlas’taki gervinin “milli güvenlik” gerekçe gösterilerek yasaklanması Türkiye’de grev hakkının olmadığını bir kez daha açıkça ortaya koymuştur. Oysa grev hakkının kullanılması hem sendika hem de sendika üyesi işçiler için çok önmelidir. Bu hak kullanıldığı zaman bir anlam taşımaktadır. Grev hakkının kullanılması aynı zamanda o ülkenin siysal yapısının, demokrasi düzeyinin bir göstergesidir de.

Türkiye’deki yasal düzenlemeler gerçek anlamda grevi etkisiz kılmaktadır. Yasaya göre belli bir örgütlenme düzeyine ulaştıktan sonra, toplusözleşme yapma yetkisi alan sendika, işveren ile toplupazarlık sürecinde anlaşamadığı zaman greve gidip gitmemekte özgürdür. Ne var ki toplu pazarlık süreçleri oldukça uzundur. İşveren tarafından sendikanın ne zaman greve gideceği toplu iş sözleşmesi süreci nedeniyle daha önceden bilindiğinden, işveren gerekli hazırlıkları yapmakta, sendikanın anlaşma için başvurduğu bir baskı aracı olan grev, yani üretimi durdurma, genellikle hiçbir işe yaramamaktadır.

Toplu iş sözleşmelerinin periyodik olarak belli zaman aralıklarında yapılması, toplupazarlıklara toplu iş sözleşmesi bitmeden önce başlanması bir grevin başarı şansını düşüren, işverene gerekli önlemleri alma, hazırlıkları yapma olanağı tanıyan yasal düzenlemeler olmaktadır. İşveren lehine olan bu yasal düzenlemeler değiştirilmedikçe grev hakkı ve grev başarısından söz etmek mümkün değildir. Türk Metal Sendikası’nın grevleri bu açıdan oldukça öğreticidir. Grev istatistiklerine bakıldığında en çok greve giden sendikanın Türk Metal olduğu görülmektedir. Ancak uzun süren bu grevlere rağmen bu sendikaya üye işçilerin ücretleri diğer sendikalara göre düşüktür. Düşük ücretli işçiler her seferinde grev hakkını kullanmak istemekte, sendika başkanı oldukça ajitatif demeçlere bu isteği körüklemektedir. Ancak grevin belli bir anından sonra işçiler işverenin önceki teklifinden daha kötü koşullara razı toplu iş sözleşmesini kabul ederek grevi sona erdirmektedir. Çünkü grev süresince grev fonunda destek almadığında bir iki aylık gelir kaybı ile alınacak zam arasında pek bir fark kalmamakta, zaman zaman işçiler daha da zararlı çıkmaktadırlar. İşveren ise grev süresince stoklarını eritmekte, üsütüne üstlük bir işçilere ücret ödemekten kurtulmaktadır. Kuşkusuz buna grev demek mümkün değildir.

Tüm bu olumsuzluklara rağmen Lastik-İş’in, Kristal-İş’in ve en son Petrol-İş’in Petlas’taki grevi gibi gerçek anlamda greve gidildiğinde, grevin zorlayıcı bir araca dönüştüğü, işçi lehine gelişmeye başladığı noktada ise devlet devreye girmekte, “sağlık” ya da”milli güvenlik” gerekçesi ile grevleri “erteleme” sıfatı altında fiili olarak yasaklamaktadır. Bu yasaklama ise, grev hakkının olmadığını gösteren en önemli yaptırım olmaktadır. En son Petrol-İş’in grevini böylesi bir süreçte yasaklayan devlet, bu kez, önceki grevlerde olduğu gibi grevi haklı ve anlaşılır olmayan “milli güvenlik” gerekçesi ile bir kez daha yasaklamıştır. Fabrikaların çevreye yaydığı atıkların, gökyüzüne saldığı kirliliğin sağlığı tehdit edip etmediğini düşünmeyen, bu nedenle bu fabrikaların kapatılmasını ya da gerekli önlemleri almasını sağlamayan, bu nedenle bir sağlık sorunu olmayan devlet, sıra emekçilerin insanca yaşamak için gelirlerini arttırmak yönünde işverene baskı için başvurdukları bir araç olan grevi yasaklamakta bir sakınca görmemekte, bütün bunları içine sindirebilmektedir. Sermayenin hizmetindeki bir devlet ve yöneticileri için bu türden uygulamalar aslında oldukça anlaşılırdır. Anlaşılır olmayan, kendisi lehine tek bir iş yapmayan bu yöneticileri halkın ve işçi sınıfının yönetici olarak başında tutmasıdır.

Bugün işçi sınıfı pekçok cepheden kuşatılmıştır. Bu kuşatmanın içinde ne yazık ki kendi örgütleri olan sendikaların yöneticileri de bulunmaktadır. Grev hakkını ortadan kaldıran bu yasal düzenlemelere tepki göstermeyen, grevlerinin yasaklanması için gizli gizli dua eden, bu yasaklamadan rahatsız olmayan, basına verilen birkaç demecin dışında bir tepki gösteremeyen, eylem zenginliği geliştirmeyen, grevin yasaklanmasını bahane göstererek, yapacak başka bir şey olmadığını söyleyip meyhane köşelerine dönen bir sendika yönetimi işçi sınıfı için çok farklı şeyler ifade etmelidir. 1994 yılında benzeri bir süreci yaşamış olan belediye işçileri ve sendika yöneticileri, aynı gerekçeler ile grevlerinin yasaklanacağını sezmek durumundadır. Sezmek, farklı eylemleri gündeme getirmek, toplumla bütünleşmek için çabalamak anlamına geldiği sürece anlamlı olacaktı. Ne var ki belediye işçileri ve sendika yöneticileri bu “uyanıklığı” gösterememişlerdir. Anlaşılan “unutmak işçi sınıfına da özgü” olmaya başlamıştır!

İşçi sınıfı bu ülkenin yöneticileri gibi her şeyi içine sindirmek zorunda değildir, kendi gücünü fark edip gereğini yerine getirmelidir. Bu ülkede 15-16 Haziran başkaldırısını gerçekleştirmiş, Bahar Eylemleri ile toplumsal destek sağlamış bir geleneği ve geçmişi bulunmaktadır. İşçi sınıfı, grev yasaklamaları karşısında bu devasa gücü, halkı da yanına alarak, onların sorunlarına ve taleplerine tercüman olarak yeniden hayata geçirmelidir. İşyeri ve çalışma hayatı ile sınırlı bir sendikacılık yenilgiye mahkûm görünmektedir. Bu nedenle, işçi sınıfı kuma gömdüğü başını kaldırmalı, çevresine bakmalı, toplumsal sorunlara göstereceği duyarlılığı ile halkla bütünleşmeli, vaktiyle “bu düzen değişmeli” diyenlerin düzenini değiştirmelidir. Tersi durumda daha çok grev hakkı gasp edilecek ve grevleri yasaklanacaktır.

Sendika.Org'u destekle

Okurlarından başka destekçisi yoktur